BMW đã tạo ra rất nhiều mẫu xe có thiết kế đẹp, nhưng chỉ có một số rất ít đạt đến cảm giác ‘bất khả xâm phạm’ — những thiết kế tinh giản, tỷ lệ tự tin đến mức thời gian cũng không thể làm chúng lỗi thời. BMW Z8 (E52) thuộc về đẳng cấp hiếm hoi đó. Nhìn một chiếc Z8 ngày nay, bạn sẽ không thấy nó mang hơi hướng ‘đầu những năm 2000’; thứ bạn thấy là sự đúng đắn.

Nếu phải chọn ra một chiếc BMW duy nhất đẹp nhất từng được sản xuất, đó sẽ không phải là mẫu M nhanh nhất hay chiếc xe thành công nhất về mặt doanh số. Bạn sẽ chọn chiếc xe cô đọng nhất cảm quan thương hiệu của BMW — từ tỷ lệ, bề mặt thiết kế cho đến sự tiết chế — tất cả gói gọn trong một hình dáng. Với tôi, chiếc xe đó chính là BMW Z8.
BMW sản xuất Z8 trong giai đoạn 2000–2003, với tổng số chỉ 5.703 chiếc trên toàn thế giới. Tuy nhiên, sự khan hiếm không phải là câu chuyện chính — mà đúng hơn, đó là một phần chủ ý. Z8 chưa bao giờ được tạo ra để trở nên phổ biến, nhưng cũng không hiếm đến mức như những phiên bản đặc biệt mà BMW tung ra trong những năm gần đây. Z8 là quyết định của BMW, theo một cách rất ‘không giống 2026’, khi hãng chọn chế tạo một chiếc xe mơ ước chỉ vì thương hiệu muốn sở hữu một biểu tượng hiện đại.

Nguồn gốc của Z8 bắt đầu từ chiếc xe mui trần vĩ đại nhất của BMW — 507 — nhưng Z8 chưa bao giờ mang cảm giác của một bản sao hoài cổ. Nó chắt lọc tinh thần của 507 — nắp capo dài, khoang lái lùi về phía sau, dáng đứng thể thao tối giản — rồi chuyển hóa thành một chiếc BMW hiện đại, không hề dựa vào hoài niệm giả tạo.
Henrik Fisker từng chia sẻ rằng ý tưởng ra đời khi các thành viên hội đồng quản trị BMW lái những mẫu xe cổ — bao gồm cả 507 — ở miền Nam nước Pháp, và sau đó tự hỏi vì sao BMW không có một mẫu xe hiện đại tương đương. Câu chuyện khởi nguồn này rất quan trọng, bởi nó lý giải vì sao Z8 mang cảm giác được tạo ra với chủ đích rõ ràng. Đây không phải một sản phẩm thuần marketing, mà là kết tinh của đam mê.
Z8 không dựa vào sự hầm hố thị giác. Không lưới tản nhiệt quá khổ. Không hốc gió chỉ để làm cảnh. Không những ‘lông mày tương lai’ gượng gạo. Nó chinh phục bằng dáng đứng và sự cân bằng: nắp capo dài tưởng như bất tận, phần đuôi gọn gàng, cùng những bề mặt bắt sáng đúng khoảnh khắc.

Một lý do lớn khiến Z8 trông thuần khiết đến vậy nằm ở cấu trúc: Henrik Fisker từng mô tả rằng Z8 không được phát triển dựa trên bất kỳ nền tảng kế thừa nào, và sự tự do từ một ‘tờ giấy trắng’ đã giúp đội ngũ giữ được tỷ lệ ‘đúng’. Đây là kiểu câu mà gần như bạn không bao giờ có thể dùng để nói về xe thương mại hiện đại — và cũng chính là lý do vì sao Z8 đến nay vẫn trông như một mẫu concept đã thoát ra ngoài đời thực.
Nội thất BMW Z8 là kiểu thiết kế chỉ cần một quyết định sai là có thể hỏng toàn bộ. Nhưng thay vì vậy, BMW đã chọn bám sát tinh thần roadster cổ điển với cụm đồng hồ đặt giữa và bố cục táp-lô được cố ý giữ tối giản. Ngay cả công nghệ giải trí thời kỳ đầu cũng không được phép lấn át thiết kế: BMW giấu hệ thống này sau một nắp che có thể thu gọn, để bảng táp-lô luôn giữ được sự sạch sẽ về mặt thị giác khi không sử dụng.

Vì sao ư? Bởi trải nghiệm lái xe luôn được đặt lên hàng đầu. Khoang cabin được thiết kế để tôn vinh cảm giác lái và phù hợp với tính cách của chiếc xe — một tư duy rất ‘old-school’ nhưng được thực hiện với độ chính xác hiện đại.
Thiết kế của Z8 gây ấn tượng mạnh hơn bởi BMW đã hậu thuẫn nó bằng một chủ đích thực sự. Khi ra mắt, xe có mức giá cố định không tùy chọn là 128.000 USD. Quy đổi theo sức mua, con số đó vào năm 2000 tương đương khoảng 241.000 USD ngày nay — tức tăng khoảng 113.000 USD sau 26 năm. Đồng USD có mức lạm phát trung bình 2,46% mỗi năm trong giai đoạn từ 2000 đến nay, dẫn đến mức tăng giá tích lũy khoảng 88,22%. Dĩ nhiên, con số này chưa tính đến những đợt điều chỉnh giá lẻ tẻ mà BMW thực hiện qua các năm.

Vì thế, việc BMW ngay từ đầu đã đối xử với Z8 như một mẫu xe sưu tầm là hoàn toàn hợp lý — thể hiện rõ nhất qua cam kết cung cấp phụ tùng trong suốt 50 năm. Điều tương tự mà BMW ngày nay cũng hứa hẹn với Skytop và Speedtop.
Và đúng vậy, Z8 đã được ‘tiếp lực’ từ văn hóa đại chúng: chiếc xe xuất hiện trong một bộ phim James Bond — kiểu xuất hiện có thể либо nâng tầm một mẫu xe, либо biến nó thành chiêu trò. Z8 đứng vững bởi thiết kế của nó không phụ thuộc vào màn cameo đó. Bản thân nó đã đủ sức tự đứng trên đôi chân của mình.

Ngay cả chi tiết ‘lệch tông’ nhất trong lịch sử Z8 cũng cho thấy phiên bản nguyên bản đặc biệt đến mức nào. Sau khi BMW kết thúc sản xuất, ALPINA đã tiếp quản với ALPINA Roadster V8 — thiên về một mẫu grand tourer hơn là một roadster sắc bén thuần chất. ALPINA chỉ chế tạo 555 chiếc, và mức giá khi đó đã tăng lên 140.000 USD.
Hãy bắt đầu từ điều này: BMW hoàn toàn có khả năng — và thực tế vẫn đang — thiết kế những chiếc xe đẹp. Vấn đề nằm ở chỗ Z8 thuộc về một bài toán kinh doanh mà ngày nay gần như không còn tồn tại.
Một mẫu roadster hai chỗ, sản lượng thấp, giá cực cao, với các ưu tiên thiết kế riêng biệt, là thứ rất khó ‘chào hàng’ trong thị trường hiện tại — đặc biệt nếu bạn còn muốn tiệm cận sản xuất đại trà. Những khách hàng tìm kiếm thương hiệu cao cấp và cảm xúc thường sẽ dừng chân ở SUV hiệu năng cao, sedan công suất lớn hoặc coupe grand touring, những dòng xe có thể tự biện minh bằng tính tiện dụng hàng ngày.

Rồi còn thực tế của phát triển xe hiện đại: quy định pháp lý, kết cấu an toàn, yêu cầu đóng gói không gian và kỳ vọng công nghệ — tất cả đều đẩy xe hơi về phía cồng kềnh và phức tạp về mặt thị giác. Sự ‘ma thuật’ của Z8 đến từ chính những gì nó không mang theo: không dư thừa, không ồn ào, không tuyệt vọng trong việc gây chú ý. Để tái tạo được sự thuần khiết đó ngày nay, BMW sẽ cần cả kỷ luật thiết kế lẫn sự tự do tài chính để tạo ra một sản phẩm chắc chắn không bao giờ là kẻ chiến thắng về sản lượng.
Đó là lý do vì sao Z8 mang cảm giác của một chiếc BMW ‘mỗi thế hệ chỉ có một lần’. Không phải vì BMW đã quên cách tạo ra cái đẹp — mà bởi những điều kiện từng cho phép Z8 ra đời giờ đây hiếm khi còn hội tụ.
Và đó là lựa chọn của tôi: BMW Z8 (E52), chiếc BMW đẹp nhất từng được sản xuất.
Giờ đến lượt bạn: theo bạn, chiếc BMW đẹp nhất mọi thời đại là gì — Z8, 507, E9, M1, hay một cái tên hoàn toàn khác?
(Theo BMWBLOG)